Eritema Nodozum

Eritema nodozum, genellikle diz ve diz altında bacak ön yüzünün derisinde ve ayakta ani (akut) gelişen, deriden kabarık, kızarık, ısı artışı olan, ağrılı, fındık veya ceviz büyüklüğündeki (genellikle 2-6 cm çapında) şişliklerdir. Bazen eklemin yakın komşuluğunda çıktıklarında, eklem iltihabı ile karıştırılabilir. Nadiren kronik (müzmin) ve sık tekrarlayan formu da vardır. Eritema nodozum, derinin aşırı reaksiyon verdiği bir durumdur. Cilt altı yağ dokusunun mikropsuz iltihabıdır. Çok ağrılıdır. Ateş, yaygın vücut ağrısı, eklem ağrısı ve halsizlik gibi grip benzeri şikayetlere neden olur. Oluşan bu ağrılı ve kızarık şişlikler, hiç uç vermez; sivilce, apse, karbonkül veya fronkülden (karbonkül ve fronkül; deri altı mikrobik enfeksiyonlar) farkı budur. Patolojisi her ne sebebe bağlı olursa olsun, her zaman septal pannikülit (yağ dokusunun yangısı) olarak gelir. Sadece Behçet Hastalarında çıkan eritema nodozumlarda damar duvarı (vaskülit=perivasküler infiltrasyon) iltihabı bulguları da olabilir. Genellikle iz bırakmadan geçer; Behçet hastalığına bağlı çıkanlar deride koyu renkli iz bırakabilir. Bu nedenle eritema nodozumu olan bir hastadan, patolojik tanı için biyopsi alınması çok gereksiz yere yapılan bir uygulamadır. Enfeksiyona bağlı eritema nodozumlar, tedavi edilmeseler de genellikle 7 haftada iyileşir, bazen 5-6 aya uzayabilir.

Eritema nodozumun birçok nedeni vardır; ama en sık nedeni, streptokokların neden olduğu boğaz enfeksiyonudur.

• Bakteriyel enfeksiyonlar: En sık Streptokokların neden olduğu boğaz enfeksiyonuna bağlı gelişir. Tüberküloz, Yersinia enterokoliti (ishal ve karın ağrısına neden olan gram negatif basil), Mycoplasma pneumonia enfeksiyonu, Lenfogranuloma venereum, Campylobacter, Salmonella bakteri enfeksiyonları gibi.
• Sarkoidoz: Hastaların %22’sinde eritema nodozum gelişir. Akut sarkoidozda; eritema nodozum, ateş, artrit ve uveit tablosuna; Löfgren sendromu da denir.
• Behçet Hastalığı: Eritema nodozum, Behçet Hastalığının tanı kriterlerinden biridir.
• Mantar enfeksiyonları: Coccidiodomycosis, Histoplasmosis, Blastomycosis gibi.
• İlaçlar: Sülfonamidler, sülfonilüre, oral kontraseptifler gibi.
• İltihabi Bağırsak Hastalıkları: Ülseratif kolit, eritema nodozum,
• Gebelik: Bazı hastalarda gebeliğin 2. üç ayında (trimestrinde) çıkabilir.
• Hodgkin Hastalığı ve lenfoma
• Temporal arterit gibi bazı vaskülitler.

Laboratuvarda; Streptokok enfeksiyonuna yönelik; boğaz kültürü, hızlı streptokok tarama testi veya ASO (anti-streptolizin O: geçirilmiş streptokok enfeksiyonunu gösterir). Gaita (dışkı) kültürü veya antijenik tarama testleri: Salmonella, Yersinia, Campylobacter için inceleme. Akciğer grafisi ile hiler bölgede genişleme; o bölgede lenfadenopati ile seyreden sarkoidoz taraması için yapılabilir. Sarkoidoz için yine kanda, ACE (anjiyotensin konverting enzim) düzeyi bakılabilir. İltihabi bağırsak hastalığı, Behçet Hastalığı, ilaçlar gibi nedenler hep ayrıntılı anamnez (hastalık öyküsü) ve muayeneye dayanan tanılardır.

Tedavi:

Hastaların çoğunda non-steroid anti-inflamatuar (kortizon olmayan inflamasyon giderici) ilaçlar, soğuk uygulama, ayak elevasyonu (yükseğe kaldırma) ve istirahat ile kısa sürede iyileşir. Tedaviye dirençli olgularda kısa süreli steroid kullanılabilir. Özellikle Behçet Hastalığında veya sık nükseden eritema nodozumlarda kolşisin tedavisi kullanılır. Çok nadiren romatolog takibinde; potasyum iyodür ve bazı romatizmal ilaçlar da kullanılabilir.

Pannikülit

Pannikülit deri altında bulunan yağ dokusunun bir çeşit iltihabi reaksiyonu olarak bilinir. Hastalığın birçok farklı çeşidi olsa da, hastalığın görünümü hepsinde hemen hemen aynıdır. Tanı deriden yapılan biyopsi ile konulur. Pannikülit çeşitlerinin sınıflandırılması zor olup, genellikle sınıflama hastalığın yağ dokusunun tutulan bölümüne göre yapılır.

Hastalığın klinik görünümü nasıldır?

Hastalanan deri bölgesi kalınlaşmıştır. Derinin renginde değişiklik olabilir veya olmayabilir. Deri kırmızı veya kahverengimsi renkte olabilir. Bu bölgeler sıklıkla hassastır. Sıklıkla etkilenen alanlar deriden kabarıktır ve derinin altında şişlikler şeklindedir, fakat bazen geniş alanlara yayılan bulgular olabilir. Hastalık gerilediğinde, deride kalıcı veya geçici çukurcuklar kalabilir.

Tedavisi nasıl yapılır?

• Hastalığa sebep olabilecek ilaç kullanımı, enfeksiyon gibi nedenler ortadan kaldırılmalı.
• Etkilenen alan yüksekte tutularak istirahat edilmeli.
• Bacaklara 18-25 mm Hg basınç uygulayacak çoraplar eğer tolere edilebilirse kullanılabilir.
• Aspirin, ibuprofen veya diklofenak gibi antiinflamatuar ilaçlar (iltihabı önleyici ilaçlar) kullanılabilir.
• Ağızdan veya enjeksiyon yolu ile yapılan kortizon tedavisi yapılabilir.
• Tetrasiklin veya hidroksiklorokin gibi antiinflamatuar ilaçlar kullanılır.
• İyileşmeyen ve yara haline dönüşen durumlarda cerrahi işlem yapılabilir.

 

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar